اکوتوریسم

 اکوتوریسم

اکوتوریسم، مفهوم نسبتا جدیدی است که هنوز هم اغلب درست درک نشده است و صحیح به کار نمی رود اکوتوریسم که ازEcological-Tourism  گرفته شده است در ادبیات فارسی حهانگردی،زیست محیطی طبیعت گردی نام گرفته است، بدان مفهوم که محیط یا طبیعتی که نه تنها یک جهانگرد بلکه سایر انسانها نیز در آن زندگی می کنند. طبیعت با هرچه درآن است برداشت و مفهموم بنیادین این واژه اصطلاحی- ترکیبی است(رضوانی۱۳۷۹،۲۳۳). اکوتوریسم هر نوع توریسمی است که به طبیعت مرتبط باشد به طوری که انگیزه اصلی در این نوع توریسم بهره جستن از جذابیتهای طبیعی یک منطقه،شامل ویژگیهای فیزیکی وفرهنگ بومی است و توریست پس از مشاهده جذابیتها بدون اینکه خللی در آن وارد یا آن را تخریب کند، محل را ترک می گوید. بدین ترتیب ضمن بهره‌گیری از فرهنگ، سوابق تاریخی ونمونه‌های طبیعی منطقه، حفظ واحترام به اکوسیستم،فرصت‌های اقتصادی ودرآمد زایی نیز برای مردم محلی ایجاد می شود وزمینه حفظ وحمایت جدی تر از جذابیتها با منابع مالی تازه تر فراهم می آید. در واقع اکوتوریسم آنتی تزی است برای توریسم که به منافع کوتاه مدت می اندیشد (سازمان اکوتوریسم۲۷،۱۳۸۰). این شکل از گردشگری فعالیت‌های فراغتی انسان را بیشتر در طبیعت امکان پذیر می سازد و مبتنی بر مسافرت‌های هدفمند همراه با دیدار و برداشت‌های فرهنگی و معنوی از جاذبه‌های طبیعی و لذت جویی از پدیده‌های گوناگون آن است (Yaghmaiyan , 2003:235). اکوتوریسم یکی از زیر شاخه‌های بخش توریسم پایدار است. اکوتوریسم به مفهوم شکل پایدار توریسم طبیعت  مطرح می شود و بخش‌هایی از توریسم روستایی و فرهنگی را نیز در بر می گیرد. همانند سایر اشکال فعالیت‌های گردشگری که با اهداف مختلفی صورت می گیرد، هدف اکوتوریسم نیز رسیدن به نتایج توسعه پایدار است (اپلروود، ۱۳۸۷:۱۳). اکوتوریسم از دو واژه ” اکو” برگرفته از لغت ” اکولوژی ” و” توریسم ” مشتق شده است که مستقیما با محیط‌های طبیعی بکر و بخش‌های وابسته به آن مانند جوامع بومی ساکا در منطقه و یا حتی فرهنگ این جوامع سروکار دارد.

اکوتوریسم به حفظ اکوسیستم کمک می کند و برای منابع طبیعی و ارزش‌های بومی و محلی احترام وارزش قایل است (زاهدی، ۱۳۸۵:۲۹). از اواسط قرن بیستم، اکوتوریسم در جهان طرفداران بسیاری پیدا کرد. طرفداران این موج، سفرهای هدف دار و موضوعی را جایگزین سفرهای صرفًا تفریحی کردند. این نوع سفر که با دستاوردهای بوم شناختی همراه است در مقایسه با انواع دیگر سفرها جاذبه‌های متفاوتی دارد. لذت کشف ناشناخته‌های طبیعت و فرهنگ در گوشه و کنار این جهان پر رمز و راز در کنار اهمیت به مسایل زیست محیطی، انگیزه سفر بسیاری از افراد، مخصوصا طرفداران محیط زیست است. طبق آمار سازمان جهانی گردشگری میزان رشد اکوتوریسم در جهان بیش از گردشگری فرهنگیست، وهمین عامل سبب توجه بیشتر دولت‌ها و سرمایه گزاران توریسم در بخش اکوتوریسم شده است. رشد بالای اکوتوریسم در سال‌های اخیر در حوزه پیدایش اصطلاحات تازه در این رشته نیز بازتاب یافته است. اصطلاحاتی مانند حساس به محیط زیست، مهربان با محیط زیست، اقامتگاه زیست محیطی، تکنیک‌های زیست محیطی، اخلاق زیست محیطی برچسب یا گواهینامه زیست محیطی و نظایر آن.

یکی از معتبرترین تعاریف اکوتوریسم در سال ۱۹۸۷ میلادی توسط یک مشاور گردشگری به نام هکتور سبالوس – لاسکوراین ارائه شده است: “اکوتوریسم سفری است به مناطق طبیعی نسبتاً بکر و دست نخورده، به قصد یادگیری، تحسین و لذت بردن از مناظر تماشایی و گیاهان و حیوانات وحشی و وجوه فرهنگی‌ای (گذشته و حال) که در آنجا یافت می‌شود”

 

پایان نامه

بنابراین، اکوتوریسم شامل طیف وسیعی از فعالیت‌های گردشگری است از قبیل کوه‌پیمایی و جنگل‌پیمایی، بازدید از اکوسیستم‌های بی‌بدیل چون جنگل‌های بارانی و صخره‌های مرجانی، دیدن حیات وحش مانند گوریل‌های کوهی، دلفین‌ها و وال‌ها و همچنین تورهای سافاری. اکوتوریسم پدیده‌ای جهانی است، با این حال مناطقی از جهان به‌عنوان مقصدهای محبوب اکوتوریسم شناخته می‌شوند. برای مثال، می‌توان از استرالیا و قطب جنوب نام برد. این مناطق به سبب داشتن محیط‌ها و حیات وحش بی‌همتا مشهور و محبوب شده‌اند. اکوتوریسم در اواسط دهه ۱۹۸۰ میلادی، به‌عنوان بخشی از گردشگری علائق ویژه، در پاسخ به افزایش علاقه‌ی مردم به مسائل محیطی ظهور کرد. این بخش اکنون سریع‌ترین نرخ رشد را در صنعت گردشگری دارد و براساس آمار جامعه بین‌المللی اکوتوریسم، سرعت رشد آن سه برابر نرخ رشد سایر بخش‌های گردشگری است.

با این حال، این شکل از گردشگری، علی‌رغم رشد اخیرش، پدیده‌ای نوین نیست زیرا کاشفان و ماجراجویان نخستین، رغبت فراوانی برای دیدن گونه‌های جانوری و گیاهی و محیط‌های کشف نشده داشتند. از دهه ۱۹۸۰ میلادی، علاقه‌ی فعالان صنعت، مشتریان و جامعه‌ی دانشگاهی به اکوتوریسم به‌شدت افزایش یافت و در سال ۲۰۰۱ میلادی، دیوید فنل بیش از ۸۰ تعریف متفاوت از این اصطلاح را از منابع دانشگاهی و صنعت گردآوری کرد. علی‌رغم فراوانی تعریف و رویکردهای موجود به اکوتوریسم، نویسندگان عموماً از ۵ اصل اساسی به‌عنوان مبنای مفهوم اکوتوریسم نام می‌برند (www.zistboom.com).

سفری مسوولانه به مناطق طبیعی است، که کمترین تاثیر منفی را بر فرهنگ و طبیعت منطقه دارد. این نوع سفرها به بهبود زندگی جامعه محلی کمک می کند (Wood , 2002:9). به طور کلی، اصطلاحات متفاوتی از نویسندگان مختلف چه آکادمیک و غیر آکادمیک برای مفهوم اکوتوریسم وجود دارد. اکثر این اصطلاحات نسبتاً مبهم هستند. برخی از این اصطلاحات برای دوره کوتاهی رایج بودند و مورد استفاده قرار میگرفتند. برخی دیگر در استفاده کنونی رایج هستند اما معانی متفاوتی از خود اصطلاح “اکوتوریسم” دارند. همچنین واژه‌های متفاوتی وجود دارد که برای نشان دادن زیر مجموعهها یا انواع متفاوتی از اکوتوریسم مورد استفاده قرار میگیرد (Buckley , 2009:4)